PARATIROID HASTALIGI-PROF DR METIN OZATA

Prof Dr Metin Ozata

Endokrin ve Paratiroid Uzmani

Ahmet Mithat Efendi caddesi No: 12/3

kalamis-istanbul.

Tel 0 216 3486519

PARATIROID BEZI VE PARATIROID HORMONU

.Paratiroid bezleri tiroid bezinin arkasinda ve yapisik olarak bulunur ve 4 adettir. Iki tanesi yukarida iki tanesi asagidadir. Bir paratiroid bezinin agirligi en fazla 70 mg kadardir ve boyutu 6x5x2 mm kadar, yani oldukca kucuktur.
Paratiroid bezinden paratiroid hormonu salgilanir. Paratiroid hormonu kandaki kalsiyum duzeyine gore salgilanir. Kanda kalsiyum dusuk ise paratiroid hormonu salgilanir ve bu hormon bobrek ve kemiklere direkt olarak etki ederek ve bagirsaklara dolayli yoldan etki ederek kan kalsiyumunu yukseltir. Kanda kalsiyum yuksek ise paratiroid hormonu az salgilanir.
Kanda kalsiyum ayarlanmasinda bobregin de onemli rolu vardir. Paratiroid hormonu bobrekte D vitamininin aktif hale gelmesine (1, 25 (OH)2D3) katkida bulunur. Bobrekten suzulen kalsiyumun geri alinmasinda paratiroid hormonunun etkisi vardir.
Paratiroid hormonu kemiklere etki ederek kemiklerden kalsiyum ve fosforun ayrilmasini saglar. Paratiroid hormonu ayrica D vitamini yoluyla barsaklardan kalsiyum emilimini de artirir. Paratiroid hormonu bobreklerden kalsiyum emilimini artirirken idrarla fosfat atilimini artirir.
Kalsiyumun vucutta, yani kanda, bir dengede tutulmasinda iskelet, bagirsaklar, bobrek, paratiroid hormonu ve D vitamininin onemli rolu vardir. Normal eriskin bir kiside diyetle alinan gunluk kalsiyum miktari 1000 mg kadardir. Bobreklerden her gun 10 gram kalsiyum gecer ve bunun 100- 300 mg kadari idrarla atilir. Kalsiyum esas olarak iskelet kemiklerinde depo edilir ve iskeletimizde yaklasik 1000 gram kalsiyum bulunur.

PARATIROID HORMON FAZLALIGI

PARATHORMON FAZLALIGI (PRIMER HIPERPARATIROIDIZM)

Paratiroid hormonun (PTH) bir veya daha fazla paratiroid bezinden asiri salgilanmasiyla paratiroid hormon fazlaligi olusur ve buna tip dilinde ‘’primer hiperparatiroidi’’ denir. Kanda kalsiyum yuksekliginin en onemli nedeni paratiroid hormon fazlaligidir.
Her yasta gorulurse de, 50 yas uzerinde daha cok gorulur. Kadinlarda menopoz doneminde biraz daha fazla gorulmektedir (3/1 oraninda).
Paratiroid hormonunun fazla salgilanmasinin en sik nedeni (% 85) paratiroid bezlerinden birinde bir tumor olusmasidir ve buna tip dilinde ‘’adenom’’ denir. Bazan paratiroid bezlerinin buyumesi (% 12-15) veya cok nadir olarak paratiroid bezi kanseri ( % 1-2) paratiroid hormon fazlaligina neden olabilir.

Klinik Bulgular
Gunumuzde teshis gelisen laboratuar teknikleri sayesinde yaklasik % 50 hastada hic bir sikayet yok iken rastlantisal olarak konabilmektedir. Sikayeti olan hastalarda ise
Yorgunluk
Eklem agrilari
Halsizlik
Istah kaybi
Hafif depresyon
Konsantre olamama gorulebilir.

Bobrekte tas olusmasinin onemli bir nedeni paratiroid hormon yuksekligidir. Bobrek taslari bu hastalarin % 20-25’inde gorulur. Idrarla kalsiyum atilimi artar yani gunde idrarla atilan kalsiyum miktari 300 mg’dan fazladir.

Paratiroid hormon fazlaliginda kemik kistleri ve kahverengi (Brown) tumorler seyrek olarak (%1) gorulmektedir. Kemiklerde gelisen kalsiyum azligina bagli olarak on kol, kalca ve omurgada kemik kiriklarinin sikliginda artis olur. Hafif kemik erimesi (osteopeni) en sik gorulen kemik bulgusudur (%30).
Bu hastalarda ayrica eklem agrilari, gozde konjunktivada kalsiyum birikmesi, keratopati ve tansiyon yukselmesi (% 30-50 hastada) gorulebilir.
Kanda kalsiyumun yuksek olmasi nedeniyle de bu hastalarda su sikayetler olabilir:

Istah kaybi
Bulanti
Kabizlik
Asiri susama
Sik idrara gitme

Bu hastalarda kalsiyum yuksekligine bagli olarak bobrek fonksiyonlarinda bozulma, romatizmal sikayetler, kanda fosfor dusuklugu, kanda magnezyumda hafif artis olabilir.

Tani
Teshis icin kanda kalsiyum ve paratiroid hormon duzeylerine bakilir. Primer hiperparatiroidide hem paratiroid hormonu hem de kan kalsiyumu kanda yuksek olarak bulunur.
Paratiroid hormon yuksekliginin tipik bulgusu serum kalsiyumunun yuksek olmasidir. Vitamin D eksikligine bagli osteomalasi hastaligi (kemik hastaligi) varliginda kalsiyum yukselmesi olmayabilir. Bu hastalara D vitamini verildiginde kan kalsiyumu artar.
Bazen kan kalsiyumu yukselmeden sadece paratiroid hormon yuksekligi gorulebilir.
Paratiroid bezi ultrasonografisi ile % 80’e varan oranda buyumus paratiroid bezi tespit edilebilir. Bilgisayarli tomografi ve manyetik rezonans goruntulemede de benzer oranlar verilmektedir.
99mTc-sestamibi ile yapilan paratiroid sintigrafisinin duyarliligi % 50-80 olup, ozellikle gogus kemigi arakasina yerlesimli paratiroid dokusu tespitinde cok yararli bir yontemdir. Sintigrafik veri, ultrasonografi ile birlikte degerlendirildiginde tani dogrulugu daha guvenilir olmaktadir.

Tedavi
Orta dereceli kalsiyum yuksekligi bobrek fonksiyonlarinin bozulmasina neden olurken, ciddi kalsiyum yuksekligi hayati tehdit eden bir durumdur.
Ancak bircok hastada herhangi bir sikayet yoktur ve kan kalsiyum duzeyi 11,5 mg/dl’den daha azdir.
Ameliyat yapilmayan hastalarda (bunlarda sikayet yok ve kan kalsiyumu hafif yuksektir) kan kalsiyumu 6 ayda bir olculur ve bobrek fonksiyonlari degerlendirilir. Bu hastalarda ayrica yilda bir kemik dansitesi olculur.
Bu hastalara lityum ilaci ve tiazid diuretik ilaclari almamalari onerilir. Bu ilaclar kan kalsiyumunu artirir. Ayrica cok su icmeleri (gunde en az 6-8 bardak su), hareketli olmalari, kalsiyumdan yuksek diyet yapmamalari onerilir. Kalsiyum gunde 1000 mg alinmali ve vitamin D gunde 400-600 IU alinmalidir.
Ilac tedavisi olarak normal kalsiyumlu diyet alirken, bol sivi alinmali ve hareket artirilmalidir. Ilac olarak kemik erimesi olanlarda bifosfonat denilen ilaclar verilebildigi gibi kalsimimetik denen ilaclar da verilebilir. Ancak bunlarin hicbirisi henuz paratiroid ameliyatinin yerini almis degildir ve kan kalsiyumunu normale getirmez.

Sikayeti olan hastalarda paratiroid bezi ameliyati yapilir.
Sikayeti olmayan hastalarda asagidaki durumlar varsa ameliyat yapmak gerekebilir :
1. Kan kalsiyum degeri normal laboratuar ust sinirindan 1mg/dl (0,25 mmol/L) fazla ise
2. Yirmidort saatlik idrar kalsiyum atilimi 400 mg/gun ‘den fazla ise
3. Kreatinin klirensinin, uygun yas ve cins normal degerine gore, % 30 ve uzerinde azalmasi
4. Kemik yogunlugunun onkol (Ulna) 1/3 distal ucu, omurga veya kalca, kemik mineral yogunlugu olcumlerinde t skoru’nun -2,5 SD’den fazla olmasi
5. Hastanin 50 yasindan kucuk olmasi
6. Tibbi olarak takip edilemeyecek hastalar

Ameliyatta boyun acilarak dort bez de gorulur, adenom (tumor) varsa cikartilir. Hiperplazi (bezde buyume) varsa uc bez tamamen, dorduncu bezin de yarisi cikartilir. Ancak bu prosedurde nuks riski yuksektir, bu nedenle kalan yarim paratiroid dokusu kolay mudahale edilebilir olmasi nedeniyle onkola, kas icine implante edilir.

PARATIROID HORMON AZLIGI-KALSIYUM DUSUKLUGU

PARATIROID HORMON AZLIGI (HIPOPARATIROIDIZM )

Genetik veya sonradan olusan hastaliklar nedeniyle paratiroid hormon (PTH) azalmasi (hipoparatiroidi) olusur.
Paratiroid hormon azalmasi nedeniyle kan kalsiyumu duser. Idrarla fosfat atilamadigindan kanda fosfat artar.

Nedeni :

Parathormon azliginin en onemli nedenleri paratiroid bezlerinin ameliyatta hasara ugramasi veya alinmasi, boyuna yapilan radyoterapi (isin tedavisi) ve magnezyum azligidir.

Klinik Ozellikler
Paratiroid hormon azligi nedeniyle kan kalsiyumunun dusmesi nedeniyle hastalarda cogunlukla parmak uclari ve agiz cevresinde uyusma ve karincalanma, agrili olabilen kas kramplari olusabilir. Elde ebe eli seklinde kasilma olusur. Kalsiyum asiri duserse bu defa nefes borusunda kasilma meydana gelir. Kalsiyum dusuklugunde epilepsi tipinde kasilmalar, halsizlik, anksiyete ve nefes daralmasi gorulebilir.
Kalsiyum dusuklugune bagli olarak bu hastalarda ayrica kuru cilt, saclarda kuruluk, kabalik, tirnaklarda kirilma, sac dokulme, dis bozukluklari olabilir.

Tani :
Teshis icin kanda kalsiyum duzeyine bakilir. Albumin duzeyi 4 mg/dl’in altinda oldugunda her 1 gr’lik albumin dusuklugu icin olculen serum kalsiyum duzeyine 0,8 mg ilave edilerek duzeltilmis kalsiyum duzeyi hesaplanir. Aslinda en dogrusu mumkunse serum iyonize kalsiyum duzeyini olcmektir.
Bu hastalarda parathormon dusuk, kan kalsiyumu dusuk, kan fosfor duzeyi ise yuksek cikar.

Tedavi:
Kalsiyum dusuklugu cok siddetli ise damar yoluyla kalsiyum tedavisi yapilir. Yasami tehdit eden siddetli bulgularla karsimiza cikarsa acil olarak damar yoluyla kalsiyum verilerek tedavi edilir.
Diger hastalarda kalsiyum ilaclari ve D vitamini verilir. Elementer kalsiyum yemeklerle birlikte 3-4 doza bolunmus olarak 1-3 gr/gun verilir. Hipoparatiroidizmde 1,25(OH)2D3 preparatlari (calcitriol 0.25-1 μg/gun) ile tedavi daha uygundur. Fakat bu preparatlarin daha pahali olmasi nedeniyle 50000-100000 U/gun dozunda esit etkinlikteki D3 veya D2 ilaclari kullanilabilir.
Bu hastalarda tedavi omur boyu olacagi icin hastalarin bobrek ve hiperkalsemi (Kan kalsiyum yuksekligi) komplikasyonlari acisindan yakin takibi gerekir.

ENDOKRİNOLOJİ NEDİR?

Endokrinoloji veya kısaca Endokrin Hormon hastalıkları ve tedavisiyle ugrasır. Guatr, tiroid, hashimoto, prolaktin, kemik erimesi, boy kısalığı, tuylenme,polikistik over, obezite, zayiflama, diyet, diyabet-şeker hastalığı, hipofiz hastaliklari, paratiroid, böbreküstü bezi, over (yumurtalık) ve testis hormonları hastalıkları, hormonların azlığı veya fazlalığı , kolesterol ve trigliserid yüksekliği Endokrin uzmanlarınca tedavi edilir.

KILO ALIYORSANIZ VE VEREMIYORSANIZ HORMON BOZUKLUGUNUZ VARDIR

Kilo alan kişilerde altta yatan bir hormon bozuklugu mutlaka vardır. Bunun saptanması için öncelikle hormon analizi yapılması gerekir. Prof Dr Metin Ozata nin analizi ile bu bozukluk saptanıp tedavi olursunuz ve kolay kilo verebilirsiniz.

GUATR TEDAVISI ICIN KIME BASVURMALI

Guatr tedavisini ENDOKRIN UZMANI yapar. Endokrin bilim dali yuksek ihtisastir ve dahiliye ihtisasindan sonra 3 yil daha ihtisas yapilir. Endokrin uzmanlari hormonlar, tiroid, paratiroid, adrenal bez ve diger salgi bezlerinin hastaliklarinin ve ayrica Diyabet (Seker Hastaligi), Obezite (zayiflama) tani ve tedavisini yapar.

NODUL VARSA HEMEN AMELIYAT OLMAYINIZ

Her nodul ameliyat gerektirmez. Nodul tiroid bezindeki anormal olusumlardir. Kanser olup olmadigini anlamak icin mutlaka biyopsi yapilmasi gerekir. Biyopsi bir enjektor ignesiyle yapilir. Korkmaya gerek yoktur. Tiroid igne biyopsisine gore ENDOKRIN UZMANI sizin nasil tedavi olacaginiza karar verir. Biyopsi ile kanser, kanser riski, kanser yonunden riskli bulgu varsa ameliyat olmanizi onerir. Bazi sicak nodullere ise radyoaktif iyod (RAI) tedavisi gerekebilir. Bunu size ENDOKRIN UZMANI anlatacaktir.

HASHIMOTO NEDIR?

Hashimoto hastaligi bagisiklik sitemindeki bir bozukluktan dolayi kanda tiroid bezine ait olan anti-TPO ve anti-Tiroglobulin antikorlarinin artmasi ve bunlarin beze yapisarak tiroid bezini harap etmesi nedeniyle olusan bir hastaliktir. Japon bilim adami Prof. Hashimoto tarafindan kesfedildigi icin adina Hashimoto Hastaligi denmistir. Bu hastalik tiroid hormon azligi yapar, ilacla tedavisi mumkundur. Ancak omur boyu ilac kullanmayi gerektirir. Kadinlarda cok bulunur ve aileseldir. Aileden birinde Hashimoto varsa diger uyelerden biri veya birkacinda da olma ihtimali yuksektir. tedavi icin ENDOKRIN UZMANINA basvurunuz. iyotsuz tuz yiyiniz ve kandaki selenyum duzeyini olcturunuz. Kan selenyumu olcmeden rastgele selenyum almayiniz.

DIYET ILE KILO VEREMIYORSANIZ

Diyet yaptiginiz halde kilo veremiyorsaniz hormonlariniz bozuktur. Bu hormonlar genellikle insulin, tiroid, prolaktin, kortizol hormonlari veya mineral eksiklikleridir. Bu yuzden diyet yapmadan once Obezite ile ugrasan bir Endokrin uzmanina basvurup kilo almanizin nedenlerinin ortaya konmasi gerekir. Diyet yapmakla biraz kilo verseniz bile tekrar hizla kilo alirsiniz

HALSIZ, YORGUN,BITKIN, KILO ALAN, ENERJİ YOKSUNU ISENIZ

Kilonuz var ve halsiz ve yorgun iseniz sizde buyuk olasilikla insulin direnci vardir. insulin hormonu iyi calismayan kisilerde diyet yapsalar dahi kilo verilmez. Bu durumun tedavisi hormon ve seker olcumleri ile saptanip uygun ilac ve beslenme ile tedavi edilmesi gerekir.

ACIKMA ATAKLARI VAR, TATLI KRIZI OLUYORSA KILO VEREMEZSINIZ

Halsizlik, acikma ataklari,tatli istegi kan sekerinin gun icinde oynadigini gosterir. Kandaki insulin hormon bozuklugu nedeniyle olusan bu durum ancak Endokrin uzmaninin tani ve tedavisiyle duzelir. Sekerdeki bu oynaöalr metabolizmanizi yavaslatir ve size kilo verdirmez.

ZAYIFLAMA HAPI, BITKI, SEBZE, MEYVE HAPI YERINE HORMONLARINIZI OLCTURUN

Kilo vermek istiyorsaniz zayiflama hapi, bitki, sebze, meyve haplari yerine hormon tetkilki yaptirarak kilo almanizin nedenini ogreniniz. Teshis olmadan tedavi olmaz. biraz kilo verseniz bile hizla kilo alirsiniz. Onemli olan kilo alinmasina neden olan hormon bozuklugunun tedavi edilmesidir.